1643 онд Harvard-д Леди Энн Радклифф Моулсан гэдэг хүн анх тэтгэлэг зарлаж байжээ. Дараа нь 1944 онд АНУ ын UNCF сан байгуулагдсанаар тэтгэлэгийн талаарх ойлголтыг анх гаргаж ирж, тэтгэлэг олгогдох хугацаа, цар хүрээ нэмэгдсэн байна. Сурагчдын сурлагын амжилт, чадвар, сонирхол, хичээлээс гадуурх үйл ажиллагаа гэх мэт зүйлсээс хамаарч дараах төрлийн тэтгэлэгүүд зарлагддаг.
- Merit-Based Scholarships
Энэхүү тэтгэлэг нь оюутны сурлагын амжилт болон SAT, ACT, GRE, GMAT, IGCSE гэх мэт шалгалтын өндөр оноонд үндэслэн олгогддог. Үүнээс гадна олон улсын IMO, USAMO, IPhO, IMC зэрэг олимпиадууд өндрөөр үнэлэгддэг.
- Need-Based Scholarships
Энэ төрлийн тэтгэлэг нь таны гэр бүлийн орлогоос хамаарч олгогдоно. Харвард шиг хувийн нэр хүндтэй сургуулиудын ихэнхэд нь зарлагддаг. Гэвч тухайн сургуульд элсэх шалгуурууд хүнд байдаг.
- Minority Scholarships
Зарим улс, их дээд сургуулиуд үндэс угсаа болон эдийн засгийн хөгжлийн түвшингээс хамаарч зарим нэг бүлэг хүмүүст зориулсан тэтгэлгийн хэлбэртэй байдаг.
- Field-Specific Scholarships
Зарим компаниуд ирээдүйгээ бэлтгэхийн тулд инженер, анагаах ухаан, судалгаа шинжилгээний чиглэлээр суралцахыг зориж буй сурагчдад бүрэн тэтгэлэг зарладаг.
Мөн тэтгэлэгүүд хэмжээнээс хамаарч өөр өөр байдаг. Эдгээр нь:
Ихэвчлэн оюутны сургалтын төлбөр, амьжиргааны зардал, шаардлагатай ном, сурах бичиг болон замын зардал зэргийг бүтэн багтаасан байдаг. Энэ төрлийн тэтгэлэг нь ихэвчлэн засгийн газрын эсвэл нэр хүндтэй их дээд сургуулиудаас олгогддог.
Энэ нь ихэвчлэн сургалтын төлбөр болон зарим нэг нэмэлт зардлыг багтаасан байдаг бөгөөд бүрэн тэтгэлэгиг бодоход авахад харьцангүй амархан.
Энэ төрлийн тэтгэлэг нь зөвхөн сурагчийн сургалтын төлбөрийг хангадгаараа ялгаатай.
- Эрт эхэл
Тэтгэлгийн талаар аль болох эрт судалж, хайж эхлэвэл үр дүнтэй. Өөрт тохирсон тэтгэлгүүдийг судалж, шаардлагатай зүйлсээ хийж эхлэх хэрэгтэй.
- Онлайн платформуудыг ашигла
Тэтгэлгүүдийн талаар мэдээлэл авч болох гадаадын Fastweb, Scholarship.com, BigFuture, дотоодын Tetgeleg зэрэг платформуудыг ашиглаж тэтгэлэг хайх боломжтой.
- Хүмүүсээс асуу
Эцэг эх, найзууд, дээд ангийнхан, сургуулийн консулар гэх мэт хүмүүсээс асууж үзэж болно. Мөн өөрийн сурахыг хүсч буй сургуулийг төгссөн эсвэл одоо сурч буй хүмүүстэй холбогдож зөвлөгөө авах боломжтой.
Өөрт тохирсон тэтгэлгээ олсон бол дараагийн алхам нь apply хийх. Тухайн тэтгэлгээс хамаарч application process өөр өөр байдаг.
- Шаардлагатай материалуудыг бэлдэх
Тэтгэлэг бүр шаардлагатай материалууд байдаг. Үүнд ахлах сургуулийн дүн, recommendation letter, эссэнүүд гэх мэт зүйлс ордог. Эдгээр зүйлсээ аль болох эрт бэлдэж хугацаанд нь багатааж илгээх хэрэгтэй.
- Чанартай Personal Statement бичих
Ихэнх тэтгэлгүүд тухайн сурагч өөрийгөө тайлбарлаж бичсэн Personal Statement эссэ шаарддаг. Энэхүү эссэнд өөрийн зан чанар, давуу тал, гаргасан амжилт, ирээдүйн зорилгууд гэх мэт зүйлсээ тодотгож өгч болно. Энэхүү эссэ нь өөрийгөө хувь хүн талаар тайлбарлах өргөдлийн хамгийн чухал хэсгүүдийн нэг учир олон янзаар бичиж үзэх, хүнд уншуулж шүүмж сонсох гэх мэтээр сайн анхаарч ажиллах хэрэгтэй.
- Өөрийн амжилтаа тодотгож өгөх
Суралцах хугацаандаа гаргасан амжилт бүтээлээ өргөдөлдөө онцолж өгөх хэрэгтэй. Сурлагын амжилт, хичээлээс гадуурх үйл ажиллагаа, спорт, уралдаан тэмцээнүүдэд гаргасан амжилтууд тэтгэлэг авах эсэхэд нөлөөлдөг.
- Тэтгэлгээ судлах
Их дээд сургууль бүрд тэтгэлэг өгөхдөө харгалзаж үздэг тодорхой зүйлс бий. Үүний талаар судалж мэдсэнээр тэтгэлэх авах боломжоо ихэсгэж болно.
- Олон тэтгэлэг рүү өргөдөл явуулах
Олон тэтгэлэг рүү өргөдөл явуулах тусам аль нэгээс нь тэтгэлэг авах магадлал өндөр болно. Өөрт байгаа боломжуудаа судлаж, ашиглаж чадсанаар амжилттай тэтгэлэг авах боломжтой.
Тэтгэлэг авна гэдэг нь өрсөлдөөн ихтэй, цаг хугацаа, хичээл зүтгэл их шаардах төвөгтэй процесс юм. Гэсэн хэдий ч шантралгүй, тууштай, хичээнгүй байснаар хэн ч дэлхий шилдэг их дээд сургуулиудад тэтгэлэгтэй суралцах боломжтой.
